Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης, αντάξιο της ιστορικής πορείας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ) και της πολυδιάστατης προσωπικότητας του τιμώμενου, πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου 2026, στην Αίθουσα «Λύσανδρος Καυταντζόγλου» του Κτιρίου Αβέρωφ, η τελετή αναγόρευσης του διακεκριμένου αρχιτέκτονα Δημήτρη Αντωνακάκη σε Επίτιμο Διδάκτορα της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών.
Προσφώνηση του Πρύτανη
Στην προσφώνησή του, ο Πρύτανης του ΕΜΠ, Καθηγητής Ιωάννης Κ. Χατζηγεωργίου, εξέφρασε την ιδιαίτερη χαρά και τιμή για την απονομή της ύψιστης ακαδημαϊκής διάκρισης στον διακεκριμένο αρχιτέκτονα και απόφοιτο του ΕΜΠ Δημήτρη Αντωνακάκη. Τόνισε ότι ο Δημήτρης Αντωνακάκης, ως επιφανής εκπρόσωπος της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής, έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα, συνδυάζοντας θεωρητική εμβάθυνση, σχεδιαστική ευαισθησία, τοπικότητα και κοινωνική κατανόηση. Επισήμανε την αποφοίτησή του από το ΕΜΠ το 1958, την αρχιτεκτονική του σκέψη που συνδέεται με την ιστορική μνήμη και τον δημόσιο χώρο, το βραβείο για το Αρχαιολογικό Μουσείο Χίου μαζί με την αείμνηστη σύζυγό του Σουζάνα Αντωνακάκη, καθώς και την παιδαγωγική του προσφορά που τιμήθηκε διεθνώς – όπως με την εκλογή του ως Αντεπιστέλλοντος Μέλους της Γαλλικής Ακαδημίας Αρχιτεκτονικής και ως Επισκέπτη Καθηγητή στο MIT.
Υπογράμμισε ότι ο Δημήτρης Αντωνακάκης αποτελεί πρότυπο αριστείας με ήθος, δημιουργική ευθύνη και κοινωνική ευαισθησία, μετατρέποντας τη γνώση σε δώρο προς την κοινωνία. Η αναγόρευση αναγνωρίζει το εξαιρετικό του έργο και τη συμβολή των αποφοίτων του ΕΜΠ στη διεθνή αρχιτεκτονική. Τέλος, εξέφρασε εγκάρδια συγχαρητήρια και ευχαριστίες για την προσφορά του στην αρχιτεκτονική, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό.
Προσφώνηση του Κοσμήτορα
Ο Κοσμήτορας της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Καθηγητής Ματθαίος Παπαβασιλείου, εξέφρασε βαθιά προσωπική συγκίνηση για την τιμή στον δάσκαλό του Δημήτρη Αντωνακάκη, ως εμβληματική μορφή της ελληνικής αρχιτεκτονικής, και για την προσωπική του εμπειρία ως φοιτητής του. Τόνισε την υπηρεσία του Δημήτρη Αντωνακάκη ως Επιμελητή από το 1958 έως το 1992, ως καθοδηγητή και διαμορφωτή αρχιτεκτονικής συνείδησης για πολλές γενιές. Επισήμανε την παράλειψη θέσης Καθηγητή τότε, που αποκαθίσταται τώρα με την αναγόρευση σε Επίτιμο Διδάκτορα, και τη διαχρονική επίδρασή του.
Αναφέρθηκε στο επιδραστικό έργο του με τη Σουζάνα Αντωνακάκη, παρουσιασμένο διεθνώς και αντικείμενο μελετών, με κληρονομιά στους ανθρώπους που διαμόρφωσε. Στάθηκε στην προσωπική επίδραση στη διαμόρφωση αρχιτεκτονικής συνείδησης, στην ανάληψη Καλλιτεχνικού Διευθυντή του Κέντρου Αρχιτεκτονικής Μεσογείου (1997-2011), και στις επιρροές από Πικιώνη, Μιχελή, Χατζηκυριάκο-Γκίκα, Speyer, Le Corbusier, van Eyck, Κωνσταντινίδη και Κανδύλη, σχηματίζοντας κριτική και ανθρωποκεντρική στάση. Υπογράμμισε την επαναλαμβανόμενη ερώτηση “Κατοικία για ποιους;”, διδάσκοντας ότι η αρχιτεκτονική είναι σύνθεση ζωής, συνδέοντας θεωρία, πράξη, τόπο και κοινωνία. Τέλος, σημείωσε την ομόφωνη εισήγηση της Σχολής για την αναγόρευση και του έδωσε θερμά συγχαρητήρια, ευχαριστώντας τον που υπήρξε δάσκαλός του.
Οργάνωση Εκδήλωσης
Τελετάρχης της εκδήλωσης ήταν ο Καθηγητής της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών κ. Κωνσταντίνος Σερράος και η παρουσίαση του έργου του Τιμώμενου έγινε από την Καθηγήτρια Κωνσταντίνα Βαλεντίνη Καρβουντζή.
Η Τελετή Αναγόρευσης
Τον τιμώμενο περιένδυσαν με την τήβεννο και την επιτήβεννο του Ιδρύματος ο Πρύτανης του ΕΜΠ, Καθηγητής Ιωάννης Χατζηγεωργίου, και ο Κοσμήτορας της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Καθηγητής Ματθαίος Παπαβασιλείου.
Ομιλία του Τιμώμενου
Λαμβάνοντας τον λόγο, ο τιμώμενος Δημήτρης Αντωνακάκης αναφέρθηκε με συγκίνηση στην επιστροφή του στο Ίδρυμα 35 χρόνια μετά.
Στην ομιλία του με τίτλο “Επιστροφή στην Πατρίδα: Γυρίζοντας Ξανά στην Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ”, εξέφρασε βαθιά συγκίνηση και ευγνωμοσύνη για την απονομή του τίτλου. Ευχαρίστησε τον Πρύτανη, τον Κοσμήτορα και άλλους συντελεστές, μοιραζόμενος την τιμή με την αείμνηστη Σουζάνα Αντωνακάκη, τους συνεργάτες του και όλους τους μαχόμενους αρχιτέκτονες που αγωνίζονται για μια αρχιτεκτονική που σέβεται το περιβάλλον και την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας. Υπογράμμισε ότι η διάκριση ενισχύει μια μειοψηφία αρχιτεκτόνων που εστιάζουν όχι μόνο στο “γιατί” αλλά και στο “πώς” των έργων τους, αντιστεκόμενοι στην αδιαφορία του κράτους και της κοινωνίας.
Αναπολώντας τις σπουδές του, αναφέρθηκε σε σπουδαίους δασκάλους όπως ο Δημήτρης Πικιώνης και ο Νίκος Εγγονόπουλος, που του άνοιξαν τα μάτια στην αρχιτεκτονική τέχνη. Μοιράστηκε εμπειρίες από τη διδασκαλία του ως επιμελητής και επισκέπτης καθηγητής, προτείνοντας βελτιώσεις στην εκπαιδευτική διαδικασία, όπως η ανάθεση προσωπικών ευθυνών στους διδάσκοντες για εναλλασσόμενα προγράμματα, ώστε να ενθαρρύνεται η δημιουργικότητα και ο διάλογος. Επισήμανε τη σημασία της συνεργασίας, της ειλικρινούς διαφωνίας και της σύνδεσης της αρχιτεκτονικής με άλλες τέχνες, θυμίζοντας προαιρετικά μαθήματα που διεύρυναν τους ορίζοντες των φοιτητών, συγκρίνοντας έργα όπως το Ερέχθειο με μοντερνιστικά κτίρια.
Τέλος, έθεσε ερωτήματα για το πώς οι νέοι καθηγητές θα καλλιεργήσουν στους φοιτητές παρατηρητικότητα, υπομονή και κριτική σκέψη απέναντι σε στερεότυπα και μόδες, ώστε να γίνουν συνειδητοί αρχιτέκτονες και πολίτες. Υποστήριξε ότι η αρχιτεκτονική είναι πράξη πολιτισμού που απαιτεί πολυπλοκότητα και χρόνο, προετοιμάζοντας για το μέλλον χωρίς πρόβλεψη, και πρότεινε το άνοιγμα της Σχολής προς την πόλη μέσω εκθέσεων και εκδηλώσεων για ευαισθητοποίηση της κοινότητας. Κλείνοντας, εξέφρασε ευχές για συνεργασία και ισόβια ευγνωμοσύνη προς το ΕΜΠ, βλέποντας την αρχιτεκτονική ως υπερασπιστή της ανθρώπινης ύπαρξης σε έναν κατακερματισμένο κόσμο.
Συμμετοχή και Παραστάσεις
Στην τελετή συμμετείχαν οι Αντιπρυτάνεις Νικόλαος Λαγαρός, Παναγιώτης Ψαρράκος και Θανάσης Ζήσης, καθώς και οι Κοσμήτορες Γλυκερία Κακάλη (Σχολή Χημικών Μηχανικών), Ελένη Βλαχογιάννη (Σχολή Πολιτικών Μηχανικών) και Μαρία Τσακίρη (Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών).
Την τελετή τίμησαν με την παρουσία τους η Πρύτανης της Σχολής Καλών Τεχνών, Καθηγήτρια Ερατώ Χατζησάββα, η Εκτελεστική Διευθύντρια ΕΜΠ κ. Μαρία Βαρδάκη, ο Πρόεδρος του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ Αναστάσιος Τέλιος, η Αναπληρώτρια Κοσμήτορας της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Καθηγήτρια Κωνσταντίνα Βαλεντίνη Καρβουντζή, η Αναπληρώτρια Κοσμήτορας της Σχολής Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών Καθηγήτρια Μαρία Παπαδοπούλου, οι πρώην Κοσμήτορες της Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ Ομότιμοι Καθηγητές Ιωάννης Πολύζος, Ελένη Μαΐστρου, Δημήτρης Ησαΐας και Παναγιώτης Τουρνικιώτης, ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ–ΠΕΑ) Δημήτρης Ξυνομηλάκης και ο Αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ακαδημίας Αρχιτεκτονικής Νίκος Φυντικάκης.
Παρέστησαν επίσης ο Στέλιος Γιαμαρέλος (Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής στο Bartlett School of Architecture, University College London), η Καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής ΔΠΘ Θεώνη Ξάνθη, ο Καθηγητής της Σχολής ΣΕΜΦΕ και Διευθυντής του Τομέα Ανθρωπιστικών, Κοινωνικών Επιστημών και Δικαίου Κωνσταντίνος Θεολόγου, οι Καθηγητές της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Νικόλαος Μπελαβίλας, Ελένη Αλεξάνδρου, Ελένη Μάντζιου, Σοφία Τσιράκη, Μιλτιάδης Κατσαρός, Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος, ο Διευθυντής του Τομέα Συνθέσεων Τεχνολογικής Αιχμής Αναπληρωτής Καθηγητής Κωνσταντίνος Κωστόπουλος και άλλα μέλη ΔΕΠ όπως οι Παναγιώτης Βασιλάτος, Βασιλική Γιαννούτσου, Γιάννης Γιαννούτσος, Βασίλης Γκικαπέπας, Χρυσόστομος Θεοδωρόπουλος, Πανίτα Καραμανέα, Κωσταντής Κίζης, Έλενα Κωνσταντινίδου, Μαρία Μαρλαντή, Θανάσης Μουτσόπουλος, Μανώλης Σταυρακάκης, Νικόλαος Τερζόγλου, Ελευθερία Τσακανίκα κ.ά., μέλη ΕΔΙΠ και ΕΤΕΠ.
Από το Εργαστήριο 66 και το Atelier A66 των Δημήτρη και Σουζάνας Αντωνακάκη παρέστησαν οι Θεανώ Φωτίου (Βουλεύτρια), Ντίνα Βαΐου (Ομότιμες Καθηγήτριες της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών), ο Κωστής Χατζημιχάλης (Ομότιμος Καθηγητής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου), ο Αριστείδης Αντονάς (Καθηγητής της Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Βιέννης) και η Φοίβη Γιαννίση (Καθηγήτρια του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας). Επίσης παρέστησαν οι Ομότιμοι Καθηγητές Τάσος Μπίρης, Σοφία Αυγερινού-Κολώνια, Γιάννης Κίζης, Καίτη Κρεμέζη, Γιάννης Λιακατάς, Νέλλη Μάρδα, Νίκη Μιλτιάδου, Δήμητρα Νικολάου, Δημήτρης Φιλιππίδης, Τάσης Παπαϊωάννου, Αναστασία Πεχλιβανίδου, Σπύρος Ρογκάν, Σταύρος Σταυρίδης κ.ά.
